بازنگری استراتژی پیشگیری ,کنترل و کاهش آلودگی منابع آب کشور
نوع: طرح پژوهشی
مجری /استادان راهنما: مهندسین مشاور مشاور مهاب قدس
زمان اجرا: 1389
"در اين بازنگري ماموريت سازمان حفاظت محيط زيست در بخش آب، بر اساس تحليل ذينفعان و الزامات سازماني، به اين ترتيب بازنويسي مي شود: رسالت سازمان حفاظت محيط زيست در بخش آب، صيانت از منابع آب در برابر آلودگي و عوامل مخرب براي حفاظت از زيست بوم‌ها و سلامتي انسان است. همچنين بيانيه چشم انداز و ارزشهاي سازمان نيز با نظرخواهي از مديران سازمان تدوين گرديد. با تحليل کيفي منابع آب، تحليل IWRM و تحليل SWOC مسائل استراتژيک سازمان حفاظت محيط زيست به شرح زيرشناسايي شده است: در حيطه قوانين و مقرارت؛ ابهام در جايگاه قانوني سازمان و عدم صراحت حيطه مسئوليتهاي سازمان حفاظت محيط‌زيست در بحث مديريت کيفيت منابع آب و ارتباط آن با ساير دستگاهها، کمبود ابزارهاي قانوني براي برخورد با متخلفان آلودگي آب، در حوزه مالي؛ تأمين مالي پروژه‌هاي بنيادي و زيرساختي، در حوزه منابع انساني؛ تأمين و ارتقاي نيروي انساني متخصص در سطح استاني و ستاد با توجه به محدوديت‌هاي بودجه اي و قانوني، توانمند سازي کارکنان کليدي در زمينه کنترل آلودگي آب، بهبود سيستم‌هاي انگيزش و ارزيابي عملکرد، همکاري با متخصصين بيرون سازماني، در حوزه مشارکت عمومي و آگاهي رساني؛ جذب مشارکت سازمان‌هاي مردم‌نهاد، توسعه همکاري با رسانه‌هاي همگاني، استفاده مؤثر از ظرفيت شبکه‌هاي مجازي و اينترنت در حوزه امکانات و تجهيزات؛ اولويت‌بندي امکانات مورد نياز با توجه به ضرورت‌ها و برنامه‌ريزي براي تأمين منابع و تهيه تجهيزات، استفاده از تجهيزات ساير دستگاهها و سازمان‌هاي دولتي و خصوصي، در حوزه نظام‌ها و سيستم‌ها؛ برنامه‌ريزي و طراحي مديريت سيستم‌هاي اطلاعات مورد نياز، در حوزه بحرانهاي زيست‌محيطي آب؛ مديريت بحرانهاي زيست‌محيطي کشور در بخش آب. به همين ترتيب در بحث مديريت کيفي منابع آب، در محدوده منابع آب سطحي اين مسائل استراتژيک شناسايي شد: پايش منابع آب به لحاظ تغذيه‌‌گرايي، بررسي منشاء شوري با هدف تفكيك عوامل طبيعي از عوامل ناشي از فعاليتهاي انسان در حوضه‌هاي آبريز، كنترل آلودگي از مبدأ به لحاظ پارامتر BOD، احداث و كسب اطمينان از عملكرد مناسب تصفيه‌خانه‌هاي شهري و صنعتي و شناسايي سازنده‌ها ،فعاليتهاي صنعتي و معدني داراي پتانسيل آلودگي فلزات سنگين و ارتباط اين منابع آلاينده با منابع آب در حوضه‌هاي آبريز داراي منابع مذكور. همچنين در محدوده منابع آب زيرزميني؛ تعيين حد مجاز برداشت از دشتهاي آب زيرزميني با لحاظ نمودن ظرفيت آبخوان و تأثير مسائل كيفي بصورت توأم و كنترل بهره‌برداري مجاز از اين منابع، پايش پارامترهاي مشكل‌دار در منابع آب زيرزميني به منظور شناسايي روند تغييرات در دشتهاي مطالعه شده ، لزوم مديريت مصارف منابع آب به عنوان مسائل استراتژيك شناسايي شد. در خصوص وضعيت منابع آلاينده؛ كنترل آلودگي ناشي از فعاليتهاي دامپروري در نواحي مركزي، غربي و جنوب غربي كشور، كنترل آلودگي ناشي از جمعيت ، كنترل آلودگي ناشي از فعاليتهاي كشاورزي در نواحي شمالي، شمال غربي، غربي و جنوب غربي و همچنين بخشهايي از مركز كشورو كنترل آلودگي ناشي از فعاليتهاي صنعتي آلوده كننده در سطح كشور به عنوان مسائل استراتژيك در كنترل آلودگي منابع آب كشور شناسايي شدند.با توجه به مسائل استراتژيک شناسايي شده، استراتژي هاي ملي پيشگيري، کنترل و کاهش آلودگي منابع آب دستگاههاي مختلف کشور شامل وزارت نيرو، وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت نفت، وزارت جهاد کشاورزي، وزارت کشور، وزارت راه و شهر سازي، سازمان صدا و سيما و سازمان حفاظت محيط زيست، در چهار بخش امور زيربنايي، شهري و روستايي، کشاورزي، دامپروري و جنگلداري به شرح زير تدوين گرديده است كه به تفصيل در مجلد دوم مطالعات حاضر ارائه شده‌اند.سازمان حفاظت محيط زيست براي اجراي آن بخش از استراتژي‌هاي ملي پيشگيري، کنترل و کاهش آلودگي منابع آب که به عنوان سازمان مجري مسئوليت اجراي آنها را بر عهده دارد، برنامه استراتژيک خود را در 9 محور تنظيم نموده است:- ايجاد محيط کلان منسجم و پايدار براي پيشگيري، کنترل و کاهش آلودگي منابع آب از طريق به روز رساني قوانين - ارتقاء چهارچوب سازماني مديريت آلودگي آب از طريق همکاري‌هاي بين بخشي ، هماهنگي عملکردهاي سطوح مختلف و مشارکت مستمر ذينفعان 3- توسعه و يکپارچه سازي سيستم‌هاي پايش- آگاه سازي و توسعه مشارکت همگاني پيشگيري و کنترل آلودگي منابع آب کشور بر اساس آگاهي از روند امور- حمايت از تحقيق و نوآوري و بکارگيري فن آوري‌هاي نوين براي پيشگيري، کنترل و کاهش آلودگي آب- توسعه سيستم هشدار و مديريت بحران آلودگي آبهاي کشور - توسعه منابع مالي پايدار- پيشگيري، کنترل و کاهش آلودگي منابع بر اساس اجراي تفاهمنامه‌هاي ملي و بين الملليهريك از محورهاي 9گانه زير در واقع معرف سياستهايي مي‌باشند كه دستيابي به آنها در يك دوره زماني 10 ساله مد نظر قرار مي‌گيرد. اقدامات استراتژيك در قالب هر يك از اين محورها به تفكيك اقدامات كوتاه‌مدت، ميان‌مدت و بلندمدت در مجلد دوم مطالعات حاضر ارائه شده است."
